ნარდის სახელები: რას ნიშნავს შაშ-ბეში და დუ-შაში

ნარდში კამათლის რიცხვებს სპარსული სახელებით ეძახიან: იაქ — 1, დუ — 2, სე — 3, ჩარ — 4, ფანჯ — 5, შაშ — 6. გაგორების სახელი ორი რიცხვის სახელისგან დგება, დიდი რიცხვი წინ: 6-1 — შაშე-იაქ, 5-3 — ფანჯი-სე. დუბლებს თავისი სახელები აქვს: 6-6 — დუ-შაში, 1-1 — იაგანი. 6-5 კი შაშ-ბეშია.

ქვემოთ 21-ივე გაგორებაა ერთ ცხრილში, თითოეულის შანსით 36 გაგორებიდან. შემდეგ დუბლების სახელები, შაშ-ბეშის მნიშვნელობა და რას იძლევა ესა თუ ის გაგორება მოკლე და გრძელ ნარდში.

ნარდის რიცხვები: როგორ ჰქვია კამათლის ციფრებს

ეს სპარსული რიცხვებია ერთიდან ექვსამდე. მაგიდასთან ისინი ქართული დაბოლოებებით ისმის: „შაში“, „ჩარი“, „ფანჯი“, „იაქი“. ერთი და იგივე სიტყვა სხვადასხვაგვარად იწერება, ორივე ფორმა სწორია.

რიცხვი	სახელი ნარდში	სხვა ფორმები
1	იაქ	იაქი
2	დუ	—
3	სე	—
4	ჩარ	ჩარი
5	ფანჯ	ფანჯი; შაშ-ბეშსა და დუ-ბეშში — ბეშ
6	შაშ	შაში, შაშე

ხუთიანს ორი სახელი აქვს. ჩვეულებრივ ფანჯია, 6-5-სა და 5-5-ში კი ბეში ისმის.

ნარდის სახელები: 21 გაგორების ცხრილი

ორ კამათელს 36 გაგორება აქვს. დუბლი მხოლოდ ერთი გზით ამოდის (5-5), განსხვავებული რიცხვები კი ორით (5-3 და 3-5). ამიტომ ყოველი განსხვავებული გაგორება ყოველ დუბლზე ორჯერ ხშირად ამოდის.

გაგორება	სახელი	36-დან	შანსი
1-1	იაგანი (ია-გან)	1	2,8%
2-1	დუ-იაქ	2	5,6%
2-2	დუბარა (დუ-ბარა)	1	2,8%
3-1	სე-იაქ	2	5,6%
3-2	სე-ვაი-დუ	2	5,6%
3-3	დუ-სე	1	2,8%
4-1	ჩარი-იაქ	2	5,6%
4-2	ჩარი-დუ	2	5,6%
4-3	ჩარი-სე	2	5,6%
4-4	დორჩარი (დორ-ჩარ)	1	2,8%
5-1	ფანჯი-იაქ	2	5,6%
5-2	ფანჯი-დუ	2	5,6%
5-3	ფანჯი-სე	2	5,6%
5-4	ფანჯი-ჩარ	2	5,6%
5-5	დუ-ბეში	1	2,8%
6-1	შაშე-იაქ	2	5,6%
6-2	შაშე-დუ	2	5,6%
6-3	შაშე-სე	2	5,6%
6-4	შაშე-ჩარ	2	5,6%
6-5	შაშ-ბეში (შაშე-ბეშ)	2	5,6%
6-6	დუ-შაში	1	2,8%

კონკრეტული რიცხვი, მაგალითად შაში, ერთ კამათელზე მაინც 36-დან 11 გაგორებაში ამოდის: 30,6%. დუბლს ოთხ სვლად თუ ჩავთვლით, ერთი გაგორება საშუალოდ 8,17 უჯრას იძლევა.

დუბლების სახელები: დუ-შაში, დუ-ბეში, იაგანი

დუბლი ისაა, როცა ორივე კამათელზე ერთი რიცხვი ამოდის. ოთხ მათგანს წინ „დუ“ უდგას, სპარსულად „ორი“: დუ-შაში — ორი ექვსიანი, დუ-ბეში — ორი ხუთიანი, დუ-სე — ორი სამიანი, დუბარა — ორი ორიანი. 4-4 დორჩარია, 1-1 — იაგანი.

დუბლი	სახელი	უჯრები ოთხ სვლაში
1-1	იაგანი	4
2-2	დუბარა	8
3-3	დუ-სე	12
4-4	დორჩარი	16
5-5	დუ-ბეში	20
6-6	დუ-შაში	24

დუბლი 36-დან 6 გაგორებაში ამოდის, საშუალოდ ექვსიდან ერთხელ. ის ოთხჯერ ითამაშება, ამიტომ დუბლები გაგორებების მეექვსედია, განვლილი უჯრების კი 28,6%.

რას ნიშნავს შაშ-ბეში

შაშ-ბეში 6-5 გაგორებაა: „შაშ“ ექვსია, „ბეშ“ — ხუთი. ეს განსხვავებული რიცხვების ყველაზე დიდი გაგორებაა, 11 უჯრა. მოკლე ნარდის პირველ სვლაზე მისი ერთ-ერთი სვლაა 24/18/13: ერთი უკანა ქვა 24-ე უჯრიდან მე-13-ზე, თავისიანებთან მიდის.

რომელი გაგორებები კეტავს უჯრას პირველ სვლაზე

მოკლე ნარდში პირველი სვლა დუბლი არ არის: თითოეული ერთ კამათელს აგორებს, ვისაც მეტი ამოუვა, ის იწყებს და ორივე კამათელს თამაშობს. 15 განსხვავებული გაგორებიდან ხუთი პირველივე სვლაზე ახალ უჯრას კეტავს, ანუ ცარიელ უჯრაზე ორ ქვას აყენებს. ეს ჩვენი წესების ძრავამ ყველა სვლის გადარჩევით დაითვალა:

გაგორება	სახელი	სვლა	დაკეტილი უჯრა
3-1	სე-იაქ	8/5 6/5	მე-5
4-2	ჩარი-დუ	8/4 6/4	მე-4
5-3	ფანჯი-სე	8/3 6/3	მე-3
6-1	შაშე-იაქ	13/7 8/7	მე-7
6-4	შაშე-ჩარ	8/2 6/2	მე-2

ქვების დალაგება და სვლის ყველა წესი წერია გვერდზე ნარდის წესები.

რამდენი გაგორება კლავს მარტო ქვას

მოკლე ნარდში ხშირად კითხულობენ, რა შანსია მეტოქის მარტო ქვის მოკვლის. პასუხი მანძილზეა დამოკიდებული. ცხრილში — 36 გაგორებიდან რამდენი კლავს ქვას, რომელიც თქვენს ქვაზე N უჯრით წინ დგას, როცა გზაზე დაკეტილი უჯრები არ არის:

მანძილი	36-დან	შანსი
1	11	30,6%
2	12	33,3%
3	14	38,9%
4	15	41,7%
5	15	41,7%
6	17	47,2%
7	6	16,7%
8	6	16,7%
9	5	13,9%
10	3	8,3%
11	2	5,6%
12	3	8,3%

ექვს უჯრამდე ქვას ერთი კამათელიც კლავს, ამიტომ შანსი დიდია. შვიდიდან მხოლოდ ორი კამათლის ჯამი ან დუბლი კლავს, და შანსი მკვეთრად ეცემა. 11 უჯრაზე ქვას მხოლოდ შაშ-ბეში კლავს.

ბარიდან შესვლა: როდის იკარგება გაგორება

მოკლული ქვა ბარიდან მეტოქის სახლში შედის. N რიცხვიანი კამათელი მას 25 − N უჯრაზე დგამს. თუ ეს უჯრა დაკეტილია, კამათელი იკარგება.

აქ ქვას მხოლოდ დუ ან ფანჯი შეიყვანს: ის 23-ე ან მე-20 უჯრაზე შევა. ყველა შემთხვევის ცხრილი, ნულიდან ექვს დაკეტილ უჯრამდე, არის გვერდზე ნარდის წესები.

გრძელ ნარდში: რას იძლევა დუბლები პირველ სვლაზე

გრძელ ნარდში დამწყები კამათლებს თავიდან აგორებს, ამიტომ პირველი სვლა დუბლიც შეიძლება იყოს. ჩვეულებრივ თავიდან ერთ ქვას იღებენ, პირველ სვლაზე კი დუ-შაშით, დორჩარით და დუ-სეთი ორი ქვის აღება შეიძლება. რიცხვები ჩვენმა წესების ძრავამ დაითვალა:

დუბლი	სახელი	ქვები თავიდან	განვლილი უჯრები
1-1	იაგანი	1	4
2-2	დუბარა	1	8
3-3	დუ-სე	2	12
4-4	დორჩარი	2	16
5-5	დუ-ბეში	1	20
6-6	დუ-შაში	2	12

პირველ სვლაზე ყველაზე მეტ უჯრას დუ-შაში კი არა, დუ-ბეში იძლევა. დუ-შაშით ორი ქვა 24/18 მიდის, დანარჩენი ორი ექვსიანი კი იკარგება: მე-12 უჯრაზე შავების თავი დგას. დუ-ბეშით ერთი ქვა ოთხივე ხუთიანს გადის: 24/19/14/9/4. თავი, დუბლები და გრძელი ნარდის სხვა წესები — გვერდზე გრძელი ნარდის წესები.

ნარდის ქვებს სახელი აქვს?

არა. იაქ, დუ, შაში და დანარჩენი სახელები კამათლის რიცხვებს ეკუთვნის. ქვა დაფაზე მავალი ფიგურაა, თითოეულ მოთამაშეს 15 ქვა აქვს, და მათ ცალკე სახელი არ აქვთ. თამაში ნულიდან, პირველი პარტია სვლა-სვლა, ნაჩვენებია სტატიაში როგორ ვითამაშოთ ნარდი, მარსი და კოქსი კი — სტატიაში მარსი ნარდში.

სახელები ყველაზე სწრაფად თამაშში მახსოვრდება. ითამაშეთ ნარდი ონლაინ: კომპიუტერთან ან მეგობართან, ორივე თამაშის ყველა წესი კი გვერდზეა წესები.