ნარდის წესები: დალაგება, მოკვლა, გამოყრა
ეს მოკლე ნარდის წესებია. საქართველოში „ნარდი“ უმეტესად სწორედ ამ თამაშს ჰქვია. თითოეულ მოთამაშეს 15 ქვა აქვს. მოთამაშეები ერთმანეთის შემხვედრად დადიან, მარტო ქვის მოკვლა კი შეიძლება. იგებს ის, ვინც პირველი გამოყრის დაფიდან ყველა თავის ქვას. ოინი 1 ქულა ღირს, მარსი — 2, კოქსი — 3. ქვემოთ ყოველი წესია პოზიციის სქემით.
სქემებზე უჯრები თეთრების მხრიდანაა დანომრილი. თეთრები 24-ე უჯრიდან 1-ლისკენ დადიან, მათი სახლი — უჯრები 1-ლიდან მე-6-მდე. შავები შემხვედრად მიდიან, მათი სახლი — უჯრები მე-19-დან 24-ემდე (მათთვის ესეც უჯრებია 1-ლიდან მე-6-მდე, ოღონდ მეორე მხრიდან).
ნარდის დალაგება და დაწყობა: სად დგას ქვები
ნარდის დაწყობა ყოველი პარტიის წინ ერთნაირია. თითოეულ მოთამაშეს 15 ქვა აქვს: 2 ქვა 24-ე უჯრაზე, 5 — მე-13-ზე, 3 — მე-8-ზე და 5 — მე-6-ზე. მეტოქის ქვები სარკისებურად დგას. თეთრების ნუმერაციით შავების 2 ქვა 1-ელ უჯრაზეა, 5 — მე-12-ზე, 3 — მე-17-ზე და 5 — მე-19-ზე.
24-ე უჯრის ორი ქვა სახლიდან ყველაზე შორსაა, მე-6-ზე მდგომი ხუთი კი უკვე სახლშია. პარტიის დასაწყისში ორივე მოთამაშეს 167 ფიპი აქვს (ყველა ქვის მანძილების ჯამი დაფიდან გასვლამდე).
გრძელი ნარდის დალაგება სხვაა: 15-ივე თეთრი ქვა 24-ე უჯრაზე დგას, 15-ივე შავი — მე-12-ზე, დიაგონალზე. ამ უჯრას თავი ჰქვია. ორივე მოთამაშეს 360 ფიპი აქვს. გრძელი ნარდის დანარჩენი წესები — სტატიაში გრძელი ნარდის წესები.
დამახსოვრება არ არის საჭირო: კომპიუტერთან პარტიაში საიტი ქვებს თავად დაალაგებს.
ვინ იწყებს
თითოეული ერთ კამათელს აგორებს. ვისაც მეტი ამოუვა, ის იწყებს და ორივე ამოსულ კამათელს თამაშობს: მათი თავიდან გაგორება არ არის საჭირო. თუ ტოლი ამოვიდა, თავიდან აგორებენ. ამ გაგორებაზე ტოლი 36-დან 6 შემთხვევაში ამოდის, საშუალოდ ექვს პარტიაში ერთხელ. რას ნიშნავს შაშე-იაქ, ფანჯი-სე ან დუ-შაში და რომელი გაგორება კეტავს უჯრას პირველივე სვლაზე, წერია სტატიაში ნარდის სახელები.
როგორ დადის ქვები
თითოეული კამათელი ცალკე სვლაა. 5-3-ით შეგიძლიათ ერთი ქვით გაიაროთ 5 და მეორით 3, ან ერთი ქვით 8, თუ ის შუალედურ უჯრაზე გაჩერებას შეძლებს. დადიან მხოლოდ წინ, თავისი სახლისკენ. თუ ორივე კამათლის თამაში შეიძლება, ორივე ითამაშება. თუ მხოლოდ ერთი გადის, ითამაშება უფრო დიდი. თუ არცერთი არ გადის, სვლა მეტოქეზე გადადის.
დუბლი ოთხჯერ ითამაშება: 4-4-ით გაქვთ ოთხი სვლა ოთხ-ოთხი უჯრით.
რას ნიშნავს „უჯრა დაკეტილია“
უჯრა დაკეტილია, თუ მასზე მეტოქის ორი ან მეტი ქვა დგას. დაკეტილ უჯრაზე დადგომა არ შეიძლება, მასზე გადახტომა კი შეიძლება. უჯრაზე, სადაც თქვენი ქვები დგას ან ცარიელია, დადგომა შეიძლება, რამდენი ქვაც არ უნდა იყოს იქ.
როგორ მოვკლათ ქვა და რა არის ბარი
მეტოქის მარტო ქვა უჯრას არ კეტავს. თუ მასზე დადექით, ის მოკლულია: მას დაფიდან იღებენ და ბარზე დებენ, შუაში. სვლის ჩანაწერში მოკლული ქვა ვარსკვლავით აღინიშნება: 13/8*.
ვისაც ქვა მოუკლეს, ის ჯერ ქვას აბრუნებს თამაშში, და სანამ ის ბარზეა, სხვა ქვებით სიარული არ შეიძლება. ქვა მეტოქის სახლში შედის: N რიცხვიანი კამათელი მას 25 − N უჯრაზე დგამს, ანუ ერთიანი 24-ე უჯრაზე მიდის, ექვსიანი — მე-19-ზე. თუ ეს უჯრა დაკეტილია, კამათელი იკარგება. თუ ექვსივე შესასვლელი დაკეტილია, მთელი სვლა იკარგება.
რაც მეტი დაკეტილი უჯრაა მეტოქის სახლში, მით უფრო ძნელია შესვლა. 36 გაგორებიდან რამდენი გაძლევთ შესვლის საშუალებას (დათვლილია ყველა გაგორების გადარჩევით):
| დაკეტილი უჯრები მეტოქის სახლში | გაგორებები, რომლებიც ქვას უშვებს |
|---|---|
| 0 | 36-დან 36 |
| 1 | 36-დან 35 |
| 2 | 36-დან 32 |
| 3 | 36-დან 27 |
| 4 | 36-დან 20 |
| 5 | 36-დან 11 |
| 6 | 36-დან 0 |
როგორ გამოვყაროთ ქვები
დაფიდან ქვების გამოყრა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, როცა 15-ივე სახლშია. თუ ერთი მაინც ჯერ გზაშია, გამოყრა არ შეიძლება. ეს მოკლულ ქვასაც ეხება: სანამ ის სახლში არ დაბრუნდება, გამოყრა დაკეტილია.
- კამათელი ქვას იმავე ნომრის უჯრიდან გამოყრის: ოთხიანი — მე-4 უჯრიდან.
- თუ ამ უჯრაზე ქვა არ არის, უფრო შორეულ უჯრებზე კი არის, კამათლით სახლის შიგნით დადიან.
- თუ ამ უჯრაზეც და უფრო შორეულებზეც ქვა არ არის, კამათელი ყველაზე შორეულ ქვას გამოყრის.
- გამოყრის ნაცვლად შეიძლება სახლის შიგნით ჩვეულებრივი სვლის გაკეთება.
მაგალითი წესების მიხედვით. მხოლოდ ორი ქვა გაქვთ, მე-3 და მე-2 უჯრებზე, და ამოვიდა 6-5. ექვსიანი ქვას მე-3 უჯრიდან გამოყრის, ის ყველაზე შორეულია, ხუთიანი — მე-2-დან.
ვინ მოიგო და რამდენი ქულა
იგებს ის, ვინც პირველი გამოყრის 15-ივე ქვას.
| პარტიის შედეგი | როდის | ქულები |
|---|---|---|
| ოინი (უბრალო მოგება) | მეტოქემ ერთი ქვა მაინც გამოყარა | 1 |
| მარსი | მეტოქეს არცერთი ქვა არ გამოუყრია | 2 |
| კოქსი | მეტოქეს არცერთი ქვა არ გამოუყრია და მას ქვა აქვს ბარზე ან თქვენს სახლში | 3 |
როდის ითვლება მარსი და კოქსი, როგორ მრავლდება ისინი კუბით და როგორ ავიცილოთ მარსი, წერია სტატიაში მარსი ნარდში.
ფრე მოკლე ნარდში არ არის, ისევე როგორც გრძელში: იგებს ის, ვინც პირველი გამოყრის ყველა ქვას.
რა არის დავი და დავის კუბი
მოკლე ნარდში ფსონი იმდენი ქულაა, რამდენსაც კუბი აჩვენებს. ის შუაში დევს და 1-ს აჩვენებს. თქვენი გაგორების წინ შეგიძლიათ თქვათ დავი, ანუ ფსონი გააორმაგოთ. მეტოქე ან იღებს: კუბი მის მხარეს გადადის და 2-ს აჩვენებს, თავად მას კი მოგვიანებით შეუძლია საპასუხო დავი თქვას. ან უარს ამბობს: მაშინ თქვენ მაშინვე იგებთ 1 ქულას. გაგორების შემდეგ დავის თქმა არ შეიძლება, და სანამ კუბი მეტოქესთანაა, დავის თქმა არ შეიძლება. კუბი 64-მდე ადის.
გრძელ ნარდში კუბი არ არის.
რით განსხვავდება მოკლე ნარდი გრძელისგან
მოკლე ნარდში ქვები მთელ დაფაზე დგას, მოთამაშეები ერთმანეთის შემხვედრად მიდიან, არის მოკვლა, ბარი და კუბი, პარტია კი შეიძლება კოქსით დასრულდეს. გრძელ ნარდში ყველა ქვა თავიდან იწყებს, მოკვლა არ არის, სამაგიეროდ ზედიზედ ექვსი უჯრის ბლოკის აშენება არ შეიძლება. დაწვრილებითი შედარება — გვერდზე წესები.
თუ სულ დამწყები ხართ, დაიწყეთ სტატიით როგორ ვითამაშოთ ნარდი: იქ პირველი პარტიაა სვლა-სვლა. წესების დამახსოვრება ყველაზე ადვილი თამაშშია: საიტი აკრძალულ სვლას არ დაგაკეთებინებთ. დაიწყეთ ნარდი ონლაინ ქვემოთ ღილაკით.