Qısa nərd qaydaları: düzülüş, daş vurmaq, daşları çıxarmaq
Qısa nərd qaydaları qısaca: hər oyunçunun 15 daşı var, daşlar bir-birinə qarşı gedir, rəqibin tək daşını vurmaq olar, vurulan daş bara düşür və oyuna yenidən girməlidir. Bütün 15 daşını evə gətirib lövhədən birinci çıxaran qalib gəlir: adi qələbə 1 xal, mars 2, koks 3. Bu oyuna döymə də deyirlər. Aşağıda hər qayda mövqe sxemi ilə verilib.
Sxemlərdə xanalar ağların tərəfindən nömrələnib. Ağlar 24-cü xanadan 1-ci xanaya doğru gedir, onların evi 1-ci xanadan 6-cı xanaya qədərdir. Qaralar qarşıya gedir, onların evi 19-cu xanadan 24-cü xanaya qədərdir (onlar üçün bu da 1-ci xanadan 6-cı xanaya qədərdir, sadəcə o biri tərəfdən).
Qısa nərd nədir və uzun nərddən nə ilə fərqlənir
Qısa nərd beynəlxalq yarışlarda oynanılan növdür, ingiliscə backgammon. Daşlar bütün lövhəyə düzülür, oyunçular bir-birinə qarşı gedir, daş vurmaq, bar və ikiqat kubu var, oyun isə koksla bitə bilər. Uzun nərddə bütün daşlar başdan başlayır, hər iki oyunçu eyni istiqamətdə gedir, daş vurmaq yoxdur, əvəzində ardıcıl altı xanalıq blok qurmaq olmaz. Daşların və zərlərin sayı eynidir.
| Qısa nərd | Uzun nərd | |
|---|---|---|
| Başlanğıc düzülüş | 4 xanada: 2, 5, 3 və 5 daş | 15 daşın hamısı başda |
| Hərəkət | Bir-birinə qarşı | Eyni istiqamətdə |
| Daş vurmaq və bar | Var | Yoxdur |
| İkiqat kubu | Var | Yoxdur |
| Qələbə | 1 xal, mars 2, koks 3 | 1 xal, mars 2 |
Ətraflı müqayisə qaydalar səhifəsindədir. Aşağıda yalnız qısa nərdin qaydalarıdır.
Qısa nərd düzülüşü: daşlar necə düzülür
Hər oyunçuda: 24-cü xanada 2 daş, 13-cü xanada 5, 8-ci xanada 3 və 6-cı xanada 5 daş (cəmi 15, bax nərd neçə daş olur). Qaraların düzülüşü güzgü əksidir. 24-cü xanadakı daşlar evdən ən uzaqdadır, 6-cı xanadakılar artıq evdədir. Oyunun əvvəlində hər iki oyunçunun xana sayı 167-dir (bütün daşların lövhədən çıxışa qədər məsafələrinin cəmi).
Bu düzülüşü əzbərləmək lazım deyil: kompüterlə oyunda sayt daşları özü düzəcək.
Birinci kim gedir
Hər oyunçu bir zər atır. Kim böyük rəqəm atıbsa, birinci gedir və düşən hər iki zəri oynayır: onları yenidən atmaq lazım deyil. Rəqəmlər bərabərdirsə, yenidən atırlar. Bu atışda bərabərlik 36 haldan 6-sında düşür, orta hesabla altı oyundan birində.
Qısa nərd oyunu necə oynanılır: gedişlər və qoşa
Hər zər ayrıca gedişdir. 5-3 düşəndə bir daşla 5, digəri ilə 3 xana getmək və ya aradakı xanada dayana bilirsə, bir daşla 8 xana getmək olar. Yalnız irəli, öz evinizə doğru gedirlər. Hər iki zəri oynamaq mümkündürsə, ikisi də oynanılır. Yalnız biri keçirsə, böyüyü oynanılır. Heç biri keçmirsə, gediş rəqibə keçir.
Qoşa dörd dəfə oynanılır: 4-4 düşəndə dörd xanalıq dörd gedişiniz var.
«Xana bağlıdır» nə deməkdir
Xanada rəqibin iki və ya daha çox daşı varsa, o bağlıdır. Bağlı xanaya getmək olmaz, amma üstündən keçmək olar. Sizin daşlarınızın durduğu və ya boş xanaya, orada neçə daş olmasından asılı olmayaraq, getmək olar.
Qısa nərddə daş vurmaq və bar nədir
Rəqibin tək daşı xananı bağlamır. Onun üstünə getdinizsə, o vurulur: onu lövhədən götürüb ortadakı bara qoyurlar. Gedişin yazısında vurulan daş ulduzla qeyd olunur: 13/8*.
Daşı vurulan oyunçu əvvəlcə onu oyuna qaytarmalıdır və o barda olduqca başqa daşlarla gediş etmək olmaz. Daş rəqibin evinə girir: N rəqəmli zər onu 25 − N nömrəli xanaya qoyur, yəni yek (1) 24-cü xanaya, şeş (6) 19-cu xanaya aparır. Bu xana bağlıdırsa, zər yanır. Altı girişin hamısı bağlıdırsa, gediş tamamilə yanır.
Rəqibin evində bağlı xana nə qədər çoxdursa, girmək o qədər çətindir. 36 atışdan neçəsi girməyə imkan verir (bütün atışları bir-bir yoxlamaqla hesablanıb):
| Rəqibin evində bağlı xanalar | Daşı içəri buraxan atışlar |
|---|---|
| 0 | 36-dan 36 |
| 1 | 36-dan 35 |
| 2 | 36-dan 32 |
| 3 | 36-dan 27 |
| 4 | 36-dan 20 |
| 5 | 36-dan 11 |
| 6 | 36-dan 0 |
Qısa nərddə daşları necə çıxarmaq
Daşları lövhədən yalnız 15-in hamısı evə çatanda çıxarmaq olar. Heç olmasa biri hələ yoldadırsa, çıxarmaq olmaz. Bu, vurulan daşa da aiddir: o evə qayıtmayınca daş çıxarmaq bağlıdır.
- Zər eyni nömrəli xanadan daş çıxarır: çahar — 4-cü xanadan.
- Həmin xanada daş yoxdursa, daha uzaq xanalarda isə varsa, zərlə ev daxilində gedirlər.
- Həmin xanada və daha uzaq xanalarda daş yoxdursa, zər ən uzaqdakı daşı çıxarır.
- Çıxarmaq əvəzinə ev daxilində adi gediş etmək olar.
Qaydalara görə nümunə. Sizin cəmi iki daşınız qalıb, 3-cü və 2-ci xanalarda, və 6-5 düşüb. Şeş 3-cü xanadakı daşı çıxarır, o ən uzaqdakıdır, pənc isə 2-ci xanadakını.
Qısa nərddə mars və koks: kim qalib gəlir və neçə xal
15 daşın hamısını birinci çıxaran qalib gəlir. Xal rəqibin nə qədər geridə qaldığından asılıdır.
| Oyunun nəticəsi | Nə vaxt | Xal |
|---|---|---|
| Adi qələbə | Rəqib heç olmasa bir daş çıxarıb | 1 |
| Mars | Rəqib bir daş da çıxarmayıb | 2 |
| Koks | Rəqib bir daş da çıxarmayıb və onun barda və ya sizin evinizdə daşı var | 3 |
Mars ilə koksun fərqi və kubla necə hesablandıqları — nərddə mars və koks səhifəsində.
Qısa nərddə, uzun nərddə olduğu kimi, heç-heçə yoxdur: bütün daşları birinci çıxaran qalib gəlir.
İkiqat kubu nədir
Qısa nərddə oyunun dəyəri kubun göstərdiyi xal qədərdir. Kub ortada durur və 1 göstərir. Öz atışınızdan əvvəl dəyəri ikiqat artıra bilərsiniz. Rəqib qəbul edir: kub onun tərəfinə keçir və 2 göstərir, o özü isə sonra cavab olaraq ikiqat edə bilər. Ya da imtina edir: onda siz dərhal 1 xal qazanırsınız. Atışdan sonra ikiqat etmək olmaz, kub rəqibdə olanda da ikiqat etmək olmaz. Kub 64-ə qədər çatır.
Uzun nərddə kub yoxdur.
Tamamilə yeni başlayırsınızsa, nərd oyunu necə oynanılır məqaləsindən başlayın: orada ilk oyun gediş-gediş göstərilib. Qaydaları oyunda yadda saxlamaq ən asandır: sayt qadağan olunmuş gedişə icazə vermir. Aşağıdakı düymə ilə qısa nərd onlayn oyununa başlayın.